Adam dində bəsirəti bir anda qazana bilməz. Rəsulullah Sallallahu Əleyhi və Səlləm belə buyurur:

"Elm, öyrənmə ilə və yumşaq xasiyyət və yumşaq davranma ilə olar. Kim xeyiri araşdırsa tapar, kim də pislikdən çəkinsə qorunar."

Bu səbəbdən bu iş zaman aparar və səy istəyər. Allahu Təala belə buyurur:

"Əvvəldən siz də belə ikən Allah sizə lütf etdi; o halda yaxşı anlayıb dinləyin. Şübhəsiz Allah bütün etdiklərinizdən xəbərdardır". Nisa, 94.

Bu səbəblə bir çox yerdə söylədik və söyləməyə davam edəcəyik, bəzi nassları kifayət qədər anlaya bilməmələri və ya bu tağutları və əsgərlərini təkfir edən şəri nassları bilməmələri və ya onların işlədikləri küfrlərdən xəbərsiz olmaları səbəbiylə tağutları və dəstəkçilərini təkfir etməkdən çəkinən müxalifləri, bu şübhələrindən ötəri və ya sırf bizə müxalif çıxdıqları üçün biz təkfir etmirik.

Yetər ki onların bizə müxalifəti adlıqlar və sözüklər üzərində olsun və bu sözləri onları, küfrü xoş görməyə, mübah saymağa və ya küfrə dəvət etməyə qədər aparmasın. Çünki belə şeylər adamın kafir olmasına səbəb olar. Bu sərhəddə qaldıqları müddətcə sırf bizə müxalifətlərindən ötəri onları təkfir etmirik. Necə ki, sələf də Əhli Sünnə ilə ixtilafı yalnız sözüklər üzərində olan murciə təriqətinin mənsublarını təkfir etməmişdir.

İbni Teymiye Rahimehullah, İmam Əhməddən nəql edərək belə deyir:

"Ondan gələnlərdən aydın olur ki, o, murciəni təkfir etmir. Onların bidəti, fakihlərin müəyyən şöbə məsələlərində ixtilaf etmələri növündəndir. Söylədiklərinin çoxu üzərindəki ixtilaf, adlıq və sözüklər ilə əlaqədardır. Bu səbəblə onların məsələlərindən bəhs edilən hissəyə, "Adlar Babı" adı verilər. Bu isə fakihlərin öz aralarında mübahisə etdiyi məsələlərdəndir. Ancaq bununla birlikdə dinin əsli ilə əlaqədardır. Bu səbəblə bu mövzuda mübahisə edən adam bidətçi sayılmışdır". Məcmuul-Fətava, 12/260.

Burada qəsd etdiyi fukahatul-murciədir. Başqa bir yerdə belə deyir:

"Bu tutumlarından ötəri bir birlik fukahatul-murciədən sayılmışdır. Halbuki bunlar elm və diyanət əhlidir. Bu səbəblə sələfdən heç kim, fukahatul-murciədən olan kimsəni təkfir etməmişdir. Əksinə bunu əqidə mövzusunda deyil, söz və hərəkətlərdə olan bir bidət olaraq saymışlar. Bu mövzular üzərində anlaşılmazlığın çoxu sözüklər üzərindədir.

Şübhəsiz Quran və Sünnəyə uyğun olan sözük doğrudur. Heç bir kimsənin Allah və Rəsulunun söylədiyinin əksini söyləməyə haqqı yoxdur. Ancaq bu ixtilaflar, kəlamçılardan olan murciənin və başqalarının bidət və fasiqlikləri üçün bir qapı olmuş və sözüklər üzərindəki bu səhv, əqidə və əməllərdə meydana gələn səhvlərin səbəbi olmuşdur". Məcmuul-Fətava, 7/246.

Fukahatul-murciədən olanların, ad və təriflər üzərində meydana gələn ləfzi ixtilafları ilə əqidə və əməldə sapmalara yol aça biləcək ixtilaflar arasındakı fərqi anlamaq üçün bu şərhlərə diqqət yetirmək lazımdır. Bu açıq və bilinən bir məsələdir. Murciənin bütünü, sələfin üzrlü hesab etdiyi qisimdən deyil. Əksinə irca bəziləri cəhmiyyəliyə qədər aparmışdır. Bunlar təkfir səbəblərini tamamilə ləğv etmişlər və yalnız ürək ilə edilən inkarla məhdudlaşdırmışdırlar. Bəzilərini də bu anlayış fərzləri tərk etməyə, tərk etməyi normal görməyə, küfrü normal saymağa və ya küfrə girməyi sadə hesab etməyə qədər aparmışdır. Çağımızın murciəsində bu vəziyyət, ilk dövr murciəsində olduğundan çox daha açıqdır.

Bu səbəblə İbni Teymiyə Rahimehullah bidətləri fukahatul-murciənin bidəti növündən olub "muktəsidətul-murciə" adını verdiyi qisim ilə, axirətdəki cəzanı inkar edən və nassların həqiqətdə olmayan şeylər ilə insanları qorxutduğunu iddia edən "ğulatul- murciə" arasında ayrım edərək belə deyir:

"Muktəsidətul-murciənin bidətlərinin, fukahatul-murciədən olanların bidətləri növündən olduğu və içərisində küfr olmadığı mövzusunda imamların ittifaqı var. Onları küfrə aparan bidətləri işləyənlərdən görən ardıcıllarımız  yanılırlar. Bunu ifadə etmələrinin səbəbi, söz və əməlləri imandan saymamalarıdır. Bu isə, bir vacibi tərk etməkdir. Ancaq axirətdə əzabı inkar edən və nassların axirətdə həqiqətdə olmayan şeylər ilə təhdid etdiyini iddia edən ifrat murciənin söylədiyi isə, çox böyük bir şeydir. .". Məcmuul-Fətava, 20/60.

Zəhəbinin təriflər mövzusunda fukahatul-murciə ilə Tövhid üzərə olduğu halında fərzləri tərk etmənin adama zərər verməyəcəyini söyləyən kafir murciə arasında etmiş olduğu ayrımı da bu şəkildədir. (Siyeru əl-Nubələ, 5/235).

Bu ayrım çox əhəmiyyətlidir. Bu səbəblə deyirik ki, indiki vaxtda cəhmiyyə yetirmələrinin iman sözükləri və tərifləri mövzusunda Əhli Sünnə ilə uyğun olmaları ancaq bununla birlikdə Tövhid və onun möhkəm təməllərindəki müxalifətləri, “demokratiya” və buna bənzər zərli adlarla xatırlanan şirki normal görmələri və tağutları müdafiə etmələri, bəşəri qanun və konstitusiyaları şəriətə zidd olmadıqlarını və ya insan haqqlarını qoruduqları iddiasıyla mübah görmələri ilə fukahatul-murciədən olanları bərabər görmək heç bir şəkildə caiz deyil.

Üzrlü hesab etdiyimiz və fukahatul-murciədən saydığımız kəslər, nassları anlama mövzusundakı zəiflikləri və ya təkfirin maneələrindən bəzilərinin mövcud olması şübhəsi səbəbiylə tağutları və dəstəkçilərini təkfir etməkdən çəkinən kəslərdir. Ancaq bu şübhələrinin açıq olan küfrü mübah görməyə, açıq şirkin caiz olduğunu və ya yaxşı olduğunu və ya faydalı olduğunu söyləməyə və ya şirk sayılan şeylərdən hər hansı birini işləməyə gətirib çıxarmaması şərti ilə. Bizim xəbərdar etdiyimiz şey odur ki, bu iki qisimi bir-birinə qarışdırmamaq və insanların söyləmədiklərini dedirtməmək lazımdır.

Bunları söyləyərkən, sələf alimlərinin fukahatul-mürciəni şiddətlə tənqid etdiklərini və onları bidətçi saydıqlarını da bilirəm. Çünki onların bidətləri, kəlamçıların bidətlərinə qapı açmış və fasiqliyin meydana gəlməsinə zəmin hazırlamışdır. Sözlər üzərindəki bu sadə səhv, əqidə və əməllərdə böyük səhvlərin edilməsinə səbəb olmuşdur.

İndiki vaxtda tağutların və dəstəkçilərinin təkfiri mövzusunda mübahisə edən murciə yetirmələrinin vəziyyəti də bu şəkildədir. Onlar, açıqca şirki müdafiə etmir və riddəti xoş görmürlər. Ancaq yuxarıda ifadə etdiyimiz bəzi şübhələrdən ötəri iman və küfr adlarında ixtilaf edirlər. Nə var ki, bu ixtilafları, mənsublarından olan bəzilərinin şirki sadə görmələrinə, tağutları vəli əldə etmələrinə və küfrə aparan bəzi səbəblər haqqında yumşaq davranmalarına gətirib çıxarmışdır.

Ancaq təkfir hökmünün açıq olan səbəblərə bina edilməsi zəruriyyəti və dolayı istiqamətlərlə təkfir etmənin doğru olmadığı səbəbi ilə, küfrü açıqca müdafiə etmədikləri və ya küfrə ya da ona aparan səbəblərin mübahlığına dair fətva vermədikləri müddətcə, kimsəni təkfir etmirik. Onların vəziyyəti, fukahatul-murciədən olanların vəziyyəti ilə eyni qaldığı müddətcə, onları təkfir etməmək və yalnız cahillik və ya bidətçilik ilə xarakterizə etməklə kifayətlənmək haqqında sələfin yolunu izləyəcəyik.

İbni Teymiyənin Rahimahullah bu sözləri, bu kəslər ilə əlaqədar olaraq başa düşülməlidir:

"Sələf və imamlar murciə, imamlarını peyğəmbərlərdən üstün görən Şiə və bənzərlərinin təkfir edilməyəcəyi mövzusunda ixtilaf etməmişlər. Ancaq imamların ardıcıllarından, onlara zidd olaraq, bütün bidət əhlinin təkfir edilməsinin lazım olduğunu söyləyənlər vardır. Hətta bəziləri bunların və başqalarının əbədi cəhənnəmlik olduğunu söyləmişdir. Halbuki bu həm öz məzhəbi və həm də şəriət baxımından böyük bir səhvdir". Məcmuul-Fətava, 3/219.

İbni Teymiyə Rahimahullah, fukuhatul-murciə və onların bidətləri haqqındakı sözlərindən sonra belə deyir:

"Sələf, onların inkar etdikləri və ortaya qoyduqları bidətləri mövzusunda şiddətli davrandı. Ancaq bunları təkfir edən birinin olduğunu bilmirəm. Əksinə bu etdiklərindən ötəri təkfir edilməyəcəkləri mövzusunda ittifaq etmişlər. Əhməd və digər imamlardan də, murciənin bu qismini təkfir etmədikləri nəql edilmişdir. Əhməd və ya digər imamlardan, bunların təkfir edildiyini və ya bidətlərinin onları küfrə apardığını söylədiklərini nəql edən, böyük bir səhv etmiş olar". Məcmuul-Fətava, 7/311.

Nəticə olaraq: bu gün murciə yetirmələri, tağutları və ya dəstəkçilərini təkfir etmədə müxalif vəziyyətdədirlər. Çünki, onlar haqqında təkfirin bəzi maneələrinin olduğunu zənn edirlər və ya şəriətin nasslarını anlamamalarından qaynaqlanan bəzi şübhələr içindədirlər.

Bu anlayışları onları küfr qanunlarını qorumaq və dəstəkləmək və ya qanunlaşdırılmasında iştirak etmək, onlara hörmət göstərmək və bağlı qalma haqqında and içmək, bu qanunların kölələrini dəstəkləmək və onların güclənmələrinə köməkçi olmaq, muvahhid müsəlmanlara qarşı mübarizədə tağutları və əsgərlərini dəstəkləmək və ya bu saydıqlarımızdan hər hansı birini mübah görmək ya da işlənməsinin mübah olduğuna dair fətva verməyə[1] aparmadığı müddətcə biz onları təkfir etmirik.

Çünki bu saydıqlarımız haqqlarında cəhalət üzrünün etibarlı olmadığı açıq küfr səbəblərindəndir.

Davamı var...

İmamlar, təkfir və cəzalar mövzusundan danışarkən bidətinin fərqində olan və ona dəvət edən ilə, cahil bidət əhli arasında ayrım etmişlər. İmam Əhməd kimi alimlər bidətinin şüurunda olan və ona dəvət edən adamın rəvayətini və şahidliyini qəbul etməyi və onun arxasında namaz qılmağı qadağan etmişkən, bidətinin fərqində olmayan mukallit cahil üçün bunu söyləməmişlər. Baxın, İbnu'l-Kayyim, et/ət-Turuku'l-Hukmiyye fi's-Siyaseti'ş-Şeriyye, on altıncı hissə,"Fasığın şahidliyiylə qərar vermə" hissəs(n)i, 232 və digər səhifələr, Mektebetu'l-Medeni, Cidde.

Kusec, İmam Əhmədə "Mürciedən olub öz fikirlərini dəvət edən adam da belədirmi?" deyə soruşduğunu və bunun üzərinə İmam Əhmədin bu cavabı verdiyini köçürər: "Bəli, o da bunlardan uzaq tutular və özündən uzaq dayanılar. "349 İlamu'l-Muvakkıin, 4/168

Bu görüşlər, fukahatu'l-mürcie'den olanlar haqqındadır. İndiki vaxtda tecehhüm və İrcanın, şirki və müşrikləri dəstəkləməyə, riddəti məqbul görməyə və dindən çıxmağı normal qarşılamağa qədər sürüdüyü kəsləri görsəydilər görəsən nə deyərdilər?

Bəziləri bizim bu şəkildə ayrım etməmizi xoş görməmiş, yalnız tağutlar və onların dəstəkçilərinin hökmü mövzusunda səhv edən və bizə müxalif olanları üzrlü olaraq qəbul etməmiz ilə bu səhvlərinə əlavədən özlərini küfrə soxacaq başqa bir səbəb işləyəni üzrlü olaraq qəbul etməməmizi qəribə qarşılamışlar.

Halbuki biz inanırıq ki bu ikisi arasındakı fərq açıq və dəqiq olub şəriətin üsul və qaydalarına uyğundur. "Kafiri təkfir etməyən kafirdir" qaydası ilə əlaqədar olaraq yuxarıda köçürdüyümüz sözlərimizdə, haqqında təkfirin maneələrindən birinin varlığına inanması və ya zehinində bəzi dəlillərin ziddiyyət təşkil etməsi və ya bəzi nasslar mövzusundakı cəhaləti ya da bəzi şübhələrinin olması səbəbiylə kafiri təkfir etmədə tevakkuf edən adamın üzrlü sayıldığını ifadə etmişdik. Bu səbəbdən Mürcieden olan bu kəslərin, tağutları və dəstəkçilərini təkfir etmədə tevakkuf etmələri bu növdən olduğuna görə və şəri dəlilləri yalanlama, tağutların qanunlarını mənimsəmə, onları müdafiə etmə, dostluqda ol/tapılma, muvahhidlere qarşı onları dəstəkləmə kimi açıqca küfr olan səbəblər qabilindən olmadığına görə görəsən onlar hansı səbəbə görə təkfir edilsinlər? Xüsusilə bizim ancaq söz və ya əməl olaraq açıq bir küfr səbəbi olmadığı müddətcə insanları təkfir etmədiyimiz bilinməkdədir.

Bəzi nasslardan doğan şübhələrinin olması və ya təkfirin maneələrindən birinin olduğuna inanması və ya bəzi nassları bilməməsi ya da alimlərin ifadə etdiyi buna bənzər başqa bir səbəbdən ötəri, Müsəlman olduğunu iddia edən və İslamın bəzi şüarlarını yerinə yetirən kəslərdən təkfir etdiklərimiz haqqında, verilən bu küfr hökmü mövzusunda müxalif davranaraq səhv etmənin küfr səbəblərindən biri olduğuna dair şəri dəlil haradadır?

Bu söylədiklərimizi yadırğayan və tənqid edən hamaset sahibi kəslər buna dair dəlillərini ortaya qoysa, dərhal ifadə edək ki, mütləq dinləyəcəyik və dəlilə uyğun gələcəyik. Şəriətin dəlillərinə uyğun gəlməkdən duy/eşidəcəyimiz xoşbəxtliyi başqa heç bir şeydən duy/eşitmərik.

Ancaq mücərrəd ağılla qarşı çıxıb yadırğamaq tək başına kafi deyil. Çünki iman və küfr risalət ilə sabit olan hökmlərdir. Mömin və kafir, ağılı dəlillər ilə deyil şəri dəlillər ilə bir-birindən ayrılar. 350 Bu sözlər, İbni Teymiyeyə aiddir. Baxın: Mecmuu'l-Fetava, 3/204

Qazı Iyad, "Əş-Şəfa" adlı əsərində "Küfr olan sözlər nələrdir" başlığı altında bunları söyləyər: "Bu hissəs(n)i təhqiq etmənin və bu mövzuda hökm vermənin ölçüsü, şəri naslardır. Ağılın, bu mövzuda yeri yoxdur." bərabər/yoldaş-Şəfa, 2/282

İbni Teymiye belə deyər: "Küfr, şəri bir hökmdür və şəriətin sahibindən öyrənilər. Ağıl ilə sözün doğruluğu və ya səhvi aydın ola bilər. Ancaq, ağla görə səhv olan hər şey, şəriətdə küfr demək deyil. Bununla birlikdə ağla görə doğru olan hər şeyi bilmək də şəriətdə lazımlı deyil. "352 İbni Teymiye, Derae Taarudi'l-Akli vən-Nəqli, 1/242

İbnu'ş-Şat əl-İşbili (723 hicri) belə deyər: "Nə olursa olsun bir işin küfr olması, ağılı işlərdən deyil, şəriətin işlərindəndir. Şari' bir şey haqqında küfr olduğunu söyləmişsə, o elədir. Bu tərif istər xəbər kipi ilə olsun, istər dilək kipi ilə olsun fərqinə varmaz. "353353 Tehzibu'l-Furuk, 4/158-159

İbnu'l-Kayyim "Nuniyye" əzələsidəsində belə deyər: "Küfr, Allah və Rəsulunun haqqıdır, filanın söyləməsiylə deyil, nass ilə sabit olar. Aləmlərin Rəbbi və ONun Rəsulu kimi təkfir etmiş isə, işdə o kafirdir."

Məhəmməd min İbrahim min əl-Vəzir belə deyər: "Təkfir, yalnız semidir və ağılın onda yeri yoxdur. Küfrün dəlili, mübahisə/müzakirəsiz yalnız səmi olandır. "354 Məhəmməd min İbrahim ibni əl-Vəzir (840 h), əl-Avasım vəl-Gavasım, 4/178-179dan

xülasə olaraq

Ömər İbnu'l-Hattab'ın Radıyallahu Ənhi kəlimeyi şəhadəti gətirdikləri şübhəsinə görə, mürtədlər və onlar ilə döyüşmə mövzusunda tevakkuf etdiyi bilinməkdədir. Əbu Bəkir Radıyallahu Ənhi bu mövzuda özü ilə mübahisə et/müzakirə etmiş, dəlilləri göstərmiş və şübhələrini xərcmişdir. Ancaq onu əsla təkfir etməmişdir.

Halbuki Müseylemetu'l-Kezzab'a kömək etmək və ya İslamın bəzi hökmlərini yerinə yetirməyi rədd etmək kimi küfrə aparan şübhələrdən birinə sahib olma səbəbi ilə təkfir etmədə heç bir zaman tərəddüd etmədi. Əbu Bəkirin özlərinə qarşı döyüş açdığı mürtədlər arasında, şəri bir nass ilə dəlilləndirdikləri şübhələri səbəbi ilə zəkat verməyi rədd edənlər də vardı. Bu şübhələrinə dəlil olaraq bu ayəs(n)i göstərirdilər: "Onların mallarından sədəqə al/götür ki, bununla onları temizleyesin, onların (savablarını) artırıb ucaldasın. Və onlara dua et. Çünki sənin duan onlar üçün sükunətdir. Allah çox yaxşı eşidən və yaxşı biləndir. "355 9 Tövbə/103

Bu ayəs(n)i səbəb göstərərək, sədəqənin Rəsulullaha Sallallahu Əleyhi və Səlləm verilməsinin lazımlı olduğunu, Rəsulullahın Sallallahu Əleyhi və Səlləm vəfatından sonra başqasının sədəqə al/götürmə haqqının olmadığını söyləmişlər.

İşdə bunların vəziyyəti Ömər İbnu'l-Hattab üçün müşkül olmuş, ancaq Əbu Bəkir onunla danışaraq bu şübhə və müşkülünü xərcmişdir. Əlbəttə ki Ömər İbnu'l-Hattab'a müşkül olan, Müseyleme, Esved və ya Seffahın vəziyyəti deyil. Bunun yaxşı bilinməsi lazımdır. Çünki o dövrdəki mürtədlər üç sinifdən meydana gəlməkdə idi. 356356 Şatıbi, əli idiysəm, 2/385, Fethu'l-Bari, "Fərzləri qəbul etməyi rədd edən adamın öldürülməsi" hissəs(n)i.

Buna baxmayaraq onların bu vəziyyəti özlərinə bir fayda vermədi və Əbu Bəkir Radıyallahu Ənhi tərəfindən üzrlü qəbul edilmədilər. Çünki zəkat açıq və dəqiq olan bir məsələdir. Ayrıca şübhə və ya şərh, açıq bir küfrə, şəriətdən üz çevirməyə və düşmən bir gücə yaxud qüvvətə söykən/dözməyə göndərirsə, təkfirə və ya döyüşməyə maneə xüsusiyyətində olmaz. Adamın daşıdığı şübhə, özünü, muvahhidlere qarşı döyüşüb qanunların qullarından olan mürtədləri və qanunlarını dəstəkləməyə, onlara və qanunlarına sığınaraq şəriətdən üz çevirməyə, küfr qanunlarını çıxarmağı normal saymağa, küfr qanunlarıyla mühakimə olunmağı caiz görməyə, onlara dostluqda ol/tapılmağa, Allahu Təalanın icazə vermədiyi şeyləri qanunlaşdırmağa, bu qanunları dəstəkləmə və gözləməyə göndərirsə, teheccümü, ircası və şübhəsi səbəbiylə, küfrün açıq səbəblərini işləmiş olar. Biz, açıq olan bu səbəblərdən ötəri bu adamı təkfir edərik.

Ancaq ad və sözüklər üzərində müxalifət ilə kifayətlənən kəslərin vəziyyəti belə deyil. Yuxarıda təkrar təkrar sayılan şübhələrdən biri səbəbiylə tağutları və köməkçilərini təkfir etməyən və bilinən küfr səbəblərindən birini işləməyən adamı sırf bundan ötəri və ya bəzilərinin ifadə etdiyi ancaq özünün qəbul etmədiyi gərəklərdən ötəri təkfir etmək halal olmaz.

Özləri bizə böhtan da etsələr, söyləmədiyimiz sözləri söyləmiş kimi də göstərsələr, bizi qaralamaq və pisləmək üçün hər yola da müraciət etsələr, bundan ötəri özlərini təkfir etmək bir tərəfə, onların söyləmədiklərini söyləmişlər kimi göstərməz və heç bir şəkildə özlərinə böhtan da etmərik. Çünki bütün bu etdikləri, öz səhifələrində tapacaqları günah və böhtandan başqa bir şey deyil. Allahu Təalanın yanında bundan ötəri məsul olacaqlar. Ey muvahhid qardaşım! Bütün bunlardan sonra etdiyimiz şərhlərin üsula uyğun olduğunu və pis olmadığını görmürsənmü? İmam Şafininin belə dediyi nəql edilər: "Bidət əhli birinə müxalif çıxdığın zaman, sənin kafir olduğunu söyləyər. Əhli Sünnədən olan birinə müxalif çıxdığın zaman sənin səhv etdiyini söyləyər."

İbni Teymiye Rahimehullah, İbnu'l-Bekri'ye verdiyi bir cavabında belə deyər: "Bu səbəblə, elm və sünnə əhli, özlərini təkfir etsə belə, müxalifət edən adamı təkfir etməzdi. Çünki küfr, şəri bir hökmdür. Bu məsələdə adamın, özünə müxalif çıxanı, misliylə cəzalandırma haqqı yoxdur. Bu eynilə özünə böhtan atan və ya bərabər/yoldaşı ilə zina edən adama, etdiyinin eynisi ilə cavab vermənin caiz olmaması kimidir. Çünki özünə böhtan atan adama böhtan atmaq və bərabər/yoldaşı ilə zina edən adamın bərabər/yoldaşı ilə zina etmək halal deyil. Böhtan və zina, Allahu Təalanın haram etdiyi və cəzasını özünün təyin etdiyi məsələlərdəndir. Təkfir də belədir və Allahu Təalanın haqqıdır. Ancaq Allah və Rəsulunun təkfir etdiyi adam təkfir edilər. "357357 İbni Teymiye, 257

"Bidət əhlinin ayıblarından biri də bir-birlərini təkfir etmələridir. Sünnə əhlinin yaxşılıqlarından biri də bir-birlərini təkfir etmək yerinə, səhv etdiklərini söyləmələridir. "358358 Bu və bundan əvvəlki köçürülənlər, Əhməd min İsanın, İbnu'l-Kayyim'in əzələsidəsinə etdiyi şərhindən alınmışdır. Baxın: 2/406, 407. Yenə baxın: İbni Teymiye, Minhacu's-Sunneti'n-Nəbəviyyə, 5/251

İbni Teymiye yenə belə deyər: "Xaricilər, Əhli Sünnəs(n)i təkfir edərlər. Mutəzilənin çoxu da müxaliflərini təkfir edərlər. 359(Abdulkahir əl-Bağdadi, Usuluddin, 343də Mutəzilənin çoxunun müxaliflərini təkfir etdiyini, hətta onları təkfir etməyənləri də təkfir etdiklərini ifadə etməkdədir) Rafızilerin çoxu da belədir. Müxaliflərini təkfir etməyənlər isə, onları fasiq sayarlar. Hevalarına uyğun gələrək hərəkət edənlərin çoxu bir görüş uydurar və o fikirdə özlərinə müxalifət edənləri təkfir edərlər. Əhli Sünnə isə, Rəsulullahın Sallallahu Əleyhi və Səlləm, Allahu Təaladan gətirdiyi haqqa xəbərdar et və bu haqq mövzusunda özlərinə müxalif çıxanları təkfir etməzlər. Onlar haqqı hər kəsdən daha yaxşı bilərlər və insanlara qarşı da hər kəsdən daha mərhəmətlidirlər. Necə ki Allahu Təala Müsəlmanları belə xarakterizə etməkdədir: "Siz, insanların yaxşılığı üçün ortaya çıxarılmış ən xeyirli ümmətsiniz. "360 Al/götürü İmran/110

Əbu Hureyre Radıyallahu Ənhi bu ayənin mənas(n)ı haqqında bunu söyləyər: "İnsanlar üçün çıxarılmış ən xeyirli insanlarsınız.""

361 Minhacu's-Sunne, 5/158

Bu mövzunu yenə İbni Teymiyenin bu sözləriylə bitirmək istəyirəm:

"Mən mənə müxalif çıxanlardan heç narahat olmuram. Təkfir edərək, fasiq sayaraq, böhtan ataraq və ya cahiliyye asabiyeti ilə hərəkət edərək haqqımda Allahu Təalanın qoyduğu sərhədləri tapdalayan üçün mən, onun haqqında Allahu Təalanın sərhədlərini tapdalamam. Əksinə mən söylədiyimi və etdiyimi ölçüyə görə edər, ədalət tərəzisi ilə dartar və Allahu Təalanın endirdiyi, insanlara hidayət etdiyi, ixtilaf etdikləri şeylərdə hakim etdiyi Kitabına uyğun gəlməsi üçün işlə/çalışaram. Allahu Təala belə buyurar: "Əgər bir barədə anlaşılmazlığa düşsəniz, onu Allaha və Rəsuluna aparın. "362 Nisa/59

Sənin haqqında Allahu Təalaya itaətsizlik edən adama edəcəyin ən böyük yaxşılıq, onun haqqında Allahu Təalaya itaət etməyindir. Çünki Allahu Təala belə buyurar:

"Şübhəsiz Allah muttaki olanlarla bərabərdir və onlar lütfkarlıq sahibi kəslər-

dir. "363 363 16 Nəhl/128

Başqa bir ayədə isə belə keçər: "Əgər səbr edər və Allahdan qorxsanız, onların hiyləsi sizə heç bir şəkildə zərər verməz. Şübhəsiz Allah, onların etdiklərini ətraflı əhatə etmişdir. "364364 3 Al/götürü İmran/120)" (İbni Teymuyye, Mecmuu'l-Fetava, 3/155-156

Bu köçürdüklərimin hamısından sonra:

Təkfir mövzusunda, fərqli camaatlar içərisində olan kəslərin etdikləri və şəxsən gördüyüm, xüsusilə xəbərdarlıq etmək istədiyim və ən çox əhəmiyyət verdiyim səhvlər bu köçürdüklərimdir. Bunlar mənim bildiyim qədər təkfirdə edilən ən məşhur səhvlərdir. Olduqca məşhur olduqlarını görməm səbəbi ilə bu səhvləri tək-tək işləməyə və şərhə cəhd göstərdim. Əlimdən gəldiyi qədər bu dəvət və mənsubları üçün faydalı olmağa, onlardan ifrat və təfritə qaçanları, Allahu Təalanın razılığı, ONun dini, Kitabı və Nəbisinin Sallallahu Əleyhi və Səlləm sünnəs(n)i üçün xəbərdar etməyə və nəsihət etməyə çalışdım. İsabət etdimsə, Allahu Təalanın bir lütfüdür. Həmd və minnət ONADIR. ONdan ixlas və qəbul diləyirəm. Yanıldımsa, bəndəndir. Günahsız olduğumu söyləyib özümü təmizə çıxarmıram. Yanılmaqdan və ayağımın sürüşməsindən Allahu Təalaya sığınaram. Allahu Təaladan, bu işdən ötəri, müctəhidlərə verəcəyi əcrdən məni də məhrum etməməsini və məni, üzərində ixtilaf etdiyim haqqa hidayət etməsini diləyirəm. O dilədiyini

Sıratı Müstakimə çatdırar.

---

[1] Baxın: İlamul-Muvakkıin, 3/188-189. Sələf alimlərinin, boşamağı rədd edən ərindən, qəti talaqla boş sayılması üçün müvəqqəti riddət etməsi mövzusunda Müsəlman bir qadına fətva verən kəsləri təkfir etdikləri ifadə edilir

 

 

 

Davamı var...